Acollida e adaptación á EF (rutinas de entrada e saída, normas consensuadas, hixiene e vestimenta, uso e coidado do material e dos espazos, xogos de presentación) e esquema corporal: coñecemento e conciencia das partes do corpo, educación postural, respiración e relaxación a través do xogo.
Sesión tipo: 50 min (45 efectivos: FI 5' · FA 10' · LO 20' · VC 5' · Feedback 5')
Fío condutor. Chegamos a Primaria! Durante as primeiras semanas convertemos o pavillón na nosa casa: aprendemos como se entra e se sae, construímos entre todos as nosas normas e coñecemos e coidamos o material. Despois poñemos en marcha a nosa mellor máquina, o corpo: descubrimos as súas partes, os seus mandos (rápido-amodo, forte-suave), como coidalo coa postura e como calmalo coa respiración. Todo queda recollido no panel da UD (normas + encargados + mapa do corpo), que preside a parede todo o curso.
Criterios de avaliación da UD
Criterio
Texto
Instrumento
Mínimo de consecución
Peso
CA3.2
Explorar as posibilidades da propia motricidade a través do xogo, aplicando en distintas situacións cotiás medidas básicas de coidado da saúde persoal a través da hixiene corporal e da educación postural.
Explora, con axuda, algunha posibilidade do seu corpo (correr, saltar) nun xogo sinxelo.
25 %
CA1.6
Respectar as normas consensuadas, así como as regras de xogo, e actuar desde os parámetros da deportividade, aceptando as características e os niveis dos participantes.
Respecta, con apoio, algunha norma ou regra do xogo e acepta aos demais participantes.
20 %
CA1.7
Participar nas prácticas motrices cotiás, comezando a desenvolver habilidades sociais de acollida, inclusión, axuda e cooperación; iniciándose na resolución de conflitos persoais mediante o diálogo e mostrando un compromiso activo fronte ás actuacións contrarias á convivencia.
Amosa, con apoio, algunha conduta de axuda ou cooperación nas prácticas motrices cotiás.
15 %
CA2.1
Explorar as posibilidades da propia motricidade a través do xogo, aplicando en distintas situacións cotiás medidas básicas de coidado da saúde persoal a través da hixiene corporal e da educación postural.
Recoñece, con axuda, que hai que prepararse (roupa axeitada, hixiene) antes de xogar.
15 %
CA2.5
Descubrir, recoñecer e empregar os compoñentes cualitativos e cuantitativos da motricidade de maneira lúdica e integrada en diferentes situacións e contextos, mellorando progresivamente o seu control e o seu dominio corporal.
Asemblea en círculo no centro do pavillón: presentación do mestre e da área (que imos facer en EF e por que nos movemos).
Rutinas de entrada e saída: como vimos da aula, onde deixamos as chaquetas, onde nos sentamos ao chegar.
Sinal de atención: man arriba + conta atrás 5-4-3-2-1 → todos sentados e en silencio. Ensaiámolo dúas veces como xogo.
FA · Animación
«O tren dos nomes»: desprazamento libre polo espazo; ao son do pandeiro formamos trens de 3-4 dicindo o noso nome ao engancharnos.
Pilla suave «Pilla-abrazos»: quen se abraza en parella non pode ser pillado (máximo 3 segundos de abrazo).
LO · Logro de obxectivos
«A pelota que saúda»: en círculo, pasamos o balón dicindo o propio nome; segunda rolda dicindo o nome de quen o recibe.
«Buscamos parella»: movémonos libremente; o pandeiro marca un número e agrupámonos así de rápido (2, 3, 4...).
Exploración guiada do pavillón: percorrido en tren polas zonas (onde se xoga, onde non se pode ir, onde está o material) descubrindo cada espazo.
VC · Volta á calma
«A pluma viaxeira»: sentados en círculo, pasamos unha pluma soprando suave; quen a recibe inspira fondo e sopra.
Rutina de hixiene: lavar as mans e beber auga antes de volver á aula. Explicamos por que (moito mellor despois de suar).
Feedback / peche: Diálogo breve en asemblea: que fixemos hoxe? que foi o que máis vos gustou? Presentamos o panel da UD que iremos enchendo.
N1 · Identificaparticipa nos xogos de presentación e recoñece o sinal de atención con axuda dun compañeiro-guía.
N2 · Empregaresponde ao sinal de atención e segue as rutinas de entrada e saída cando o mestre as lembra.
N3 · Xustifica/creaexplica para que serve o sinal de atención e propón un xogo de presentación novo.
Avaliación na sesión (CA1.7 · CA2.2): Rexistro anecdótico das condutas de acollida (CA1.7) e primeira observación de quen distingue os momentos de activación e calma (CA2.2).
Repaso das rutinas da sesión 1 (entrada, sinal de atención).
Presentamos o reto do día: construír entre todos «As nosas 5 normas de ouro» da clase de EF.
FA · Animación
Rutina de activación con canción: mobilizamos nuca, ombros, brazos, cintura, xeonllos e nocellos imitando ao mestre.
Pilla «Stop-saúdo»: para salvarte dis «stop» e quedas en estatua; sálvate un compañeiro dándoche a man e dicindo o teu nome.
LO · Logro de obxectivos
«O semáforo»: correr libremente; cono verde = movémonos, amarelo = camiñamos amodo, vermello = estatua. Asociamos respectar os sinais con respectar as normas.
«E se xogamos sen normas?»: xogamos 2 minutos a un xogo coñecido sen ningunha regra (experiencia guiada e segura) → paramos e dialogamos: funcionou? divertímonos?
Asemblea de normas: entre todos propoñemos e escollemos as 5 normas de ouro (escoitar, coidar aos compañeiros, coidar o material, participar, resolver falando). O mestre escríbeas no cartel con debuxos.
VC · Volta á calma
Masaxe por parellas cunha pelota branda polas costas do compañeiro, a modo, con música suave.
Repaso postural: como sentamos ben na asemblea (costas dereitas) e rutina de hixiene ao rematar.
Feedback / peche: Cada neno/a asina o cartel das normas pintando a súa man ou escribindo o seu nome: as normas son nosas, non do mestre.
N1 · Identificarecoñece no cartel algunha das normas de ouro sinalándoa cando se lle pregunta.
N2 · Empregacumpre as normas durante os xogos cando o mestre ou un compañeiro llas lembra.
N3 · Xustifica/creaexplica por que fai falta unha norma concreta e propón unha norma nova para a lista.
Avaliación na sesión (CA1.6 · CA2.1): Escala de observación do respecto ás normas nos xogos (CA1.6) e primeiros hábitos de preparación, hixiene e postura, con diálogo dirixido (CA2.1).
Visita ao almacén de material: que hai, como se pide e por que cada cousa ten o seu sitio.
Norma de ouro do material (do cartel da sesión 2): úsase para xogar, non para estragar; e recóllese entre todos.
FA · Animación
Rutina de activación xa coñecida (canción da sesión 2), cada vez con menos axuda do mestre.
Pilla «Rabos»: todos cunha cola de raposo no pantalón; hai que roubar colas sen que rouben a nosa. Quen queda sen cola fai 3 saltos de estrela e volve entrar.
LO · Logro de obxectivos
Circuíto de estacións co material presentado: 1) aros (saltar dentro-fóra), 2) cordas (camiñar por riba como funambulistas), 3) pelotas (rodar e perseguir), 4) conos (zigzag). Rotación ao sinal do pandeiro.
«Cada cousa no seu sitio»: reto cooperativo de recollida; por equipos, clasificamos todo o material no seu lugar do almacén antes de que remate a música. Repetimos mellorando o noso propio tempo (sen competir entre equipos).
VC · Volta á calma
«Estatuas que respiran»: de pé e logo sentados, inspiramos inchando a barriga e soltamos o aire amodo.
Repaso postural: como se levanta unha caixa de material (dobrar xeonllos, costas dereitas) e rutina de hixiene.
Feedback / peche: Nomeamos os primeiros «gardiáns do material» da semana (rotativo, por parellas) e colgamos os seus nomes no panel da UD.
N1 · Identificarecoñece o lugar de cada material no almacén e colócao con axuda do compañeiro gardián.
N2 · Empregausa o material correctamente nas estacións e axuda a recollelo ao sinal sen que llo pidan dúas veces.
N3 · Xustifica/creaexplica por que se recolle o material e propón unha norma sinxela para coidalo mellor.
Avaliación na sesión (CA1.7 · CA2.2): Rexistro anecdótico da cooperación no reto de recollida (CA1.7) e lista de cotexo de quen participa e distingue activación e volta á calma (CA2.2).
Asemblea: comeza a segunda parte da UD, poñemos en marcha a nosa mellor máquina, o corpo. Que partes coñecemos? Cales usamos para correr? E para lanzar?
Repaso rápido das rutinas e do sinal de atención (xa case autónomos).
FA · Animación
Canción con xestos «Cabeza, ombros, xeonllos e pés», cada rolda máis rápida.
Pilla «Toca-toca»: para salvarte tes que tocar a parte do corpo que diga o mestre (xeonllo con xeonllo, man con ombro do compañeiro...).
LO · Logro de obxectivos
«Simón di» coas partes do corpo: tocar, mover ou agochar a parte nomeada; primeiro o mestre, despois dirixen os nenos e nenas.
«Pinto-pinto por parellas»: un debuxa co dedo unha parte do corpo do compañeiro e este dille cal foi (sen mirar).
A silueta xigante: contornamos o corpo dun voluntario en papel continuo e, entre todos, imos nomeando e pegando as etiquetas das partes do corpo no seu sitio.
VC · Volta á calma
«O pano durmiñón»: deitados coa música suave, o compañeiro pousa un pano na parte do corpo que nomea o mestre; quen a leva, respira fondo e relaxa esa parte.
Rutina de hixiene e repaso postural ao sentar na asemblea final.
Feedback / peche: Colgamos a silueta xigante etiquetada no panel da UD: é o noso «mapa do corpo» e completarémolo nas próximas sesións.
N1 · Identificasinala en si mesmo as partes básicas do corpo (cabeza, brazos, mans, pernas, pés) cando llas nomean, con apoio.
N2 · Empreganomea e usa as partes do corpo pedidas nos xogos, en si mesmo e no compañeiro, coidando a postura.
N3 · Xustifica/creaexplica que parte do corpo usou para resolver un reto e propón unha orde nova para o «Simón di».
Avaliación na sesión (CA3.2): Escala de observación do esquema corporal (CA3.2): quen sinala, nomea e emprega as partes do corpo nos xogos e na silueta xigante.
Tomar conciencia dos segmentos corporais e das súas posibilidades de movemento, imitando e guiando ao compañeiro dentro dunhas regras claras.
Material: música variada e altofalante, aros (1 por parella), panos
FI · Información
Asemblea diante do mapa do corpo: hoxe imos descubrir todo o que se pode mover cada parte (dobrar, xirar, estirar).
Lembramos as normas de ouro que máis importan hoxe: coidar ao compañeiro e escoitar.
FA · Animación
«Estatuas musicais por partes»: bailamos libres; ao parar a música, o mestre di a parte que queda conxelada (só os brazos, só a cabeza...).
Pilla «Imán»: quen é pillado queda pegado ao chan por unha parte do corpo ata que un compañeiro o toque nesa parte.
LO · Logro de obxectivos
«O espello»: por parellas fronte a fronte, un móvese amodo e o outro imítao coma un espello; cambio de rol ao sinal. Variante: espello só de brazos, só de pernas.
«O monicreque»: un é o monicreque deitado ou de pé e o outro guíalle os segmentos con fíos imaxinarios (levanta este brazo, dobra ese xeonllo), con coidado e sen présa.
«O robot»: por parellas, damos ordes ao robot nomeando o segmento e o movemento (brazo dereito arriba, cabeza xira). Gañamos todos se o robot chega á meta sen chocar.
VC · Volta á calma
«Debuxos nas costas»: sentados en ringleira, debuxamos co dedo formas suaves nas costas do compañeiro seguindo a música calma.
Rutina de hixiene e diálogo breve: que parte do corpo foi hoxe a protagonista?
Feedback / peche: Engadimos ao mapa do corpo as «articulacións que dobran» (xeonllo, cóbado, nocello) sinalándoas con gomets ou adhesivos.
N1 · Identificaimita movementos globais do compañeiro-espello e recoñece o segmento que se move cando llo sinalan.
N2 · Empregamove o segmento pedido nos xogos de espello e monicreque e respecta as regras e a quenda de rol.
N3 · Xustifica/creainventa unha secuencia de movementos para o espello e explica que articulación dobra en cada un.
Avaliación na sesión (CA3.2 · CA1.6): Escala do esquema corporal nos xogos de imitación e guía de segmentos (CA3.2) e escala do respecto das regras e do coidado do compañeiro nos roles (CA1.6).
Descubrir e empregar os mandos do movemento (velocidade e intensidade), axustando o esforzo á activación e á volta á calma.
Material: pandeiro, música rápida e lenta, conos, tarxetas do coello e do caracol
FI · Información
Asemblea: o noso corpo ten mandos coma unha máquina: pódese mover rápido ou amodo, forte ou suave. Hoxe aprendemos a manexalos.
Anticipamos: como empeza a sesión de EF (activación) e como remata (calma)? Por que non ao revés?
FA · Animación
Desprazamentos ao son do pandeiro: golpes rápidos = trotamos, golpes lentos = camiñamos a cámara lenta, silencio = estatua.
«Coellos e caracois»: ao ensinar a tarxeta do coello movémonos rápido; coa do caracol, moi amodo.
LO · Logro de obxectivos
«Xigantes e ananos»: pisadas fortes coma xigantes e pasiños suaves coma ananos, alternando ao sinal; descubrimos que forte non é mellor ca suave, cada un serve para algo.
Percorrido dos mandos: circuíto sinxelo con conos onde cada tramo ten unha tarxeta (rápido, amodo, forte, suave) e hai que axustar o movemento a cada un.
«O director de orquestra do corpo»: un neno/a dirixe co pandeiro e o resto axusta velocidade e forza ao seu son; rotación de directores.
VC · Volta á calma
«Cámara superlenta»: desde correr no sitio, imos freando o corpo pouco a pouco ata quedar deitados respirando amodo.
Diálogo: que mando usamos ao principio da sesión? e ao final? Rutina de hixiene.
Feedback / peche: Pegamos no panel as tarxetas do coello e do caracol como recordatorio dos mandos do corpo; cada sesión un encargado dirá que mando toca en cada momento.
N1 · Identificadistingue, con apoio, se un movemento é rápido ou amodo, forte ou suave, e se un xogo activa ou calma.
N2 · Empregaaxusta a velocidade e a forza do seu movemento segundo a tarxeta ou o son do pandeiro.
N3 · Xustifica/creaexplica por que o quecemento é máis intenso ca a volta á calma e dirixe a orquestra propoñendo cambios de mando.
Avaliación na sesión (CA2.5 · CA2.2): Escala de observación do axuste de velocidade e intensidade nos xogos (CA2.5) e lista de cotexo de quen distingue e emprega activación e volta á calma (CA2.2).
Coidar a postura nas situacións cotiás da sesión (sentar, transportar, levantar peso) e afianzar os hábitos de preparación e hixiene.
Material: saquiños de area (1 por neno/a), bancos suecos, caixas de material lixeiras, liñas do chan ou cordas
FI · Información
Conto motor breve: somos reis e raíñas cunha coroa invisible; se dobramos as costas, cae a coroa. Presentamos o reto do día: que non caia!
Repaso: como veño preparado a EF (roupa, calzado atado) e por que.
FA · Animación
Rutina de activación dirixida por un neno/a coa axuda do mestre.
Pilla «A coroa»: cada un coa man na cabeza coma unha coroa; só te salvas poñéndote ergueito coma unha estatua real.
LO · Logro de obxectivos
Camiños reais: transportamos o saquiño na cabeza camiñando por liñas, subindo ao banco e esquivando conos, sen que caia (costas dereitas, mirada ao fronte).
«A mudanza real»: por parellas, transportamos caixas lixeiras dobrando os xeonllos e mantendo as costas dereitas (repaso da sesión 3, agora avaliado).
Circuíto das posturas cotiás: estación de sentarse ben na cadeira, estación de poñer a mochila cos dous tirantes, estación de recoller un obxecto do chan dobrando xeonllos.
VC · Volta á calma
«Táboa e trapo»: deitados, poñemos todo o corpo duro coma unha táboa e soltámolo coma un trapo, varias veces, cada vez máis amodo.
Rutina de hixiene con repaso do diálogo: por que lavamos as mans e bebemos auga?
Feedback / peche: Foto ou debuxo da «postura real» para o panel da UD; cada neno/a di unha situación da aula onde vai lucir a súa coroa invisible.
N1 · Identificarecoñece, con apoio, a postura correcta para sentar e transportar cando lla amosan.
N2 · Empregamantén as costas dereitas nos transportes e dobra os xeonllos ao levantar peso durante os xogos.
N3 · Xustifica/creaexplica por que se levanta peso dobrando os xeonllos e inventa unha estación nova para o circuíto das posturas.
Avaliación na sesión (CA2.1 · CA3.2): Escala da preparación, hixiene e postura nas situacións cotiás da sesión (CA2.1) e escala do control do corpo nos transportes e equilibrios do circuíto (CA3.2).
Descubrir a respiración e a relaxación como ferramentas para calmar o corpo, diferenciando tensión e distensión.
Material: plumas ou anacos de papel de seda, saquiños de area, música suave e altofalante, colchonetas
FI · Información
Asemblea: o corpo tamén ten un botón de calma, a respiración. Onde se nota? Poñemos a man na barriga e descubrímolo.
Anticipamos o reto: hoxe imos aprender a inflar o globo da barriga.
FA · Animación
«Tormenta e calma»: coa música forte corremos coma o vento; cando cambia á música suave, camiñamos respirando fondo polo nariz.
Xogo das plumas: mantemos a pluma no aire soprando, primeiro individual e despois por parellas.
LO · Logro de obxectivos
Carreiras de plumas: por equipos, levamos a pluma soprando desde a saída ata a meta sen tocala coas mans; probamos sopros fortes e suaves e vemos cal funciona mellor.
«Inflamos o globo»: deitados co saquiño na barriga, inspiramos polo nariz para que o saquiño suba e soltamos o aire amodo pola boca para que baixe; miramos como sobe e baixa o do compañeiro.
«Espaguete duro, espaguete cocido»: tensamos todo o corpo coma un espaguete sen cocer e soltámolo coma un cocido; por partes (mans, brazos, cara) e todo xunto.
VC · Volta á calma
Relaxación guiada con música suave: deitados cos ollos pechados, viaxe imaxinaria polas partes do corpo que imos soltando unha a unha.
Erguémonos moi amodo, rutina de hixiene e volta á aula en silencio de coroa real.
Feedback / peche: Diálogo en asemblea: cando nos pode axudar o botón de calma fóra de EF (antes dun exame, cando estamos enfadados)? Engadimos o «globo da barriga» ao panel.
N1 · Identificadistingue, con apoio, un momento de tensión dun de calma e nota a barriga subir e baixar coa man.
N2 · Empregausa a respiración co saquiño e a tensión-distensión para calmarse na volta á calma.
N3 · Xustifica/creaexplica cando usaría o botón de calma fóra da EF e guía a un compañeiro para inflar o globo.
Avaliación na sesión (CA2.5 · CA2.2): Escala do axuste do esforzo e do control respiratorio entre tensión e calma (CA2.5) e lista de cotexo da participación e distinción dos momentos da sesión (CA2.2).
Aplicar con autonomía as rutinas, normas, hábitos e coñecemento do corpo aprendidos nunha sesión de xogos elixidos polo grupo; pechar a UD e avaliar.
Material: o material dos xogos elixidos polo grupo, paracaídas (se está dispoñible), música e altofalante, tarxetas de caras (verde-amarela-vermella) para a autoavaliación
Repaso co panel da UD: rutinas, sinal de atención, as 5 normas de ouro, os gardiáns do material, o mapa do corpo, os mandos (coello-caracol) e o globo da barriga.
Presentamos a «festa dos xogos»: hoxe mandan os xogos favoritos que votamos entre todos.
FA · Animación
Quecemento autónomo: os nenos e nenas propoñen os movementos da rutina nomeando as partes do corpo que activan; o mestre só acompaña.
A pilla favorita do grupo (elixida por votación rápida a man alzada entre as xogadas na UD).
LO · Logro de obxectivos
Os 2-3 xogos favoritos das sesións anteriores, elixidos por votación na aula o día antes.
Reto cooperativo final co paracaídas (ou cun aro xigante humano se non hai): a onda, o cogomelo e a agachada baixo o paracaídas — toda a clase xunta para pechar a benvida.
VC · Volta á calma
Relaxación final co globo da barriga e música suave: deitados, pechamos os ollos e imaxinamos o mellor momento destas semanas.
Diálogo dirixido de avaliación: para que serven os xogos do principio (activar) e os do final (calmar)? que partes do corpo traballaron hoxe? que facemos ao rematar (hixiene)?
Feedback / peche: Autoavaliación con tarxetas de caras: cumprín as normas? axudei aos compañeiros? coidei o material e a postura? Cada un amosa a súa cor e quen quere explica por que. Peche da UD: o panel queda na parede para todo o curso.
N1 · Identificasinala coa tarxeta de cor como o fixo e recoñece, con axuda, un momento no que cumpriu unha norma ou usou ben o corpo.
N2 · Empregaaplica rutinas, normas, hábitos e o coñecemento do corpo durante toda a festa con recordatorios puntuais.
N3 · Xustifica/creaexplica coa tarxeta por que se pon esa cor e para que serve activarse ao principio, calmarse ao final e coidar a postura.
Avaliación na sesión (CA3.2 · CA1.6 · CA1.7 · CA2.1 · CA2.5 · CA2.2): Sesión de rexistro final: péchanse os instrumentos dos 6 criterios da UD (escalas de observación, rexistro anecdótico e lista de cotexo) coa evidencia da autoavaliación e do diálogo dirixido.
Desenvolvemento das sesións da UD1 'Benvidos! O meu corpo ponse en marcha' (9 sesións, fusión da acollida co esquema corporal na reorganización de 2026-09-03). Modelo de sesión FI·FA·LO·VC + Feedback (confirmado: mantense no CEIP Condesa de Fenosa). Multinivel polos niveis de consecución: Identifica (N1) · Emprega (N2) · Xustifica/crea (N3).